Lỗi nhãn là loại lỗi nhỏ về hình thức nhưng nặng về hậu quả: một chai dán nhầm nhãn của mã hàng khác, một lô in sai hạn sử dụng, một thùng có mã vạch không quét được ở kho khách có thể dẫn tới trả cả lô hoặc thu hồi sản phẩm. Đây cũng là nhóm lỗi camera xử lý tốt, vì nhãn có mẫu cố định, chữ in có giá trị đúng biết trước.
Bài này dành cho xưởng thực phẩm, đồ uống, mỹ phẩm, hoá phẩm gia dụng, dược phẩm thông thường và hàng tiêu dùng đóng gói. Nội dung theo nguyên lý; yêu cầu cụ thể về nội dung nhãn theo quy định ghi nhãn hàng hoá hiện hành và yêu cầu của khách hàng, bài không thay việc tra cứu quy định đó.
Vì sao lỗi nhãn đáng đầu tư kiểm bằng máy
Kiểm nhãn bằng mắt nghe đơn giản nhưng thực tế rất khó làm đúng liên tục. Dây chuyền đóng chai chạy nhanh, người kiểm chỉ kịp liếc qua. Hai mẫu nhãn của hai vị khác nhau thường cùng bố cục, chỉ khác một dòng chữ và một mảng màu nhỏ. Hạn sử dụng in phun là một dãy số nhỏ; nhìn thì thấy có in, nhưng in đúng ngày hay không thì mắt người không kịp đọc với mọi sản phẩm.
Hậu quả lại lớn không tương xứng. Với thực phẩm, nhãn sai thành phần có thể gây hại cho người dị ứng. Với mọi loại hàng, hạn dùng sai làm hàng bị siêu thị từ chối hoặc phải thu hồi. Mã vạch không quét được làm kho của nhà phân phối không nhập được hàng, đơn bị trả về.
Camera làm tốt ở đây vì bài toán có đáp án rõ: nhãn đúng phải giống mẫu nhãn đã duyệt, chữ in phải đúng giá trị của lô đang chạy, mã vạch phải quét được và mang đúng mã sản phẩm. Không có chuyện thẩm mỹ hay ranh giới mờ như vân gỗ. Phần khó nằm ở chỗ khác: trạm phải biết lô đang chạy là lô nào để so cho đúng, và việc này liên quan đến quy trình hơn là đến AI.
Bốn việc camera làm trên nhãn và bao bì
Một trạm kiểm nhãn có thể làm một hoặc nhiều việc dưới đây. Biết rõ mình cần việc nào giúp chọn cấu hình gọn hơn.
| Việc | Kiểm cái gì | Cách làm thường gặp | Lưu ý |
|---|---|---|---|
| Có nhãn và đúng vị trí | Thiếu nhãn, nhãn lệch, nhãn nhăn, bong mép | So vị trí và hình dạng nhãn với khung chuẩn | Chai tròn cần nhiều camera hoặc xoay chai |
| Đúng mẫu nhãn | Nhãn của mã hàng khác, nhãn phiên bản cũ | So với ảnh mẫu nhãn đã duyệt, hoặc đọc một mã nhận diện in trên nhãn | Mẫu nhãn mới phải được nạp vào trạm trước khi chạy |
| Đọc chữ in biến đổi | Hạn dùng, ngày sản xuất, mã lô | Đọc ký tự rồi so với giá trị mong đợi của lô | Giá trị mong đợi phải lấy từ lệnh sản xuất, không gõ tay |
| Mã vạch, mã hai chiều | Không đọc được, đọc ra sai mã | Đọc mã và so với mã sản phẩm đang chạy | Đọc được ở trạm chưa chắc đọc được ở máy quét của khách |
Với việc đọc chữ in, có hai cách tiếp cận: đọc tự do từng ký tự rồi so với giá trị đúng, hoặc biết trước giá trị đúng và chỉ kiểm xem chữ in ra có khớp và đủ rõ không. Cách thứ hai thường ổn định hơn với chữ in phun dạng chấm, vì máy không phải đoán ký tự từ đầu.
Hạn dùng và mã lô: giá trị đúng phải đến từ đâu
Camera đọc được dãy số in trên bao bì. Nhưng để biết dãy số đó đúng hay sai, trạm cần biết giá trị đúng của lô đang chạy. Nếu giá trị này được người vận hành gõ tay vào trạm đầu ca, thì lỗi gõ tay ở máy in phun cũng có thể lặp lại y hệt ở trạm kiểm, và trạm sẽ vui vẻ xác nhận một hạn dùng sai.
Cách chắc hơn là giá trị đúng được tính từ một nguồn duy nhất, như lệnh sản xuất trong phần mềm quản lý, rồi đẩy sang cả máy in phun lẫn trạm kiểm. Nếu xưởng chưa có hệ thống như vậy, ít nhất hai người khác nhau nhập giá trị vào máy in và vào trạm kiểm, và người thứ hai đối chiếu với lệnh sản xuất giấy. Hạn sử dụng tính từ ngày sản xuất cộng thời hạn của sản phẩm; quy tắc tính và cách ghi phải theo quy định hiện hành và theo công bố sản phẩm của chính doanh nghiệp.
Một bẫy hay gặp: ca đêm chạy qua nửa đêm. Máy in phun tự đổi sang ngày mới, còn trạm kiểm vẫn giữ ngày cũ, hoặc ngược lại, và trạm bắt đầu loại toàn bộ hàng. Hãy thống nhất trước quy tắc ngày sản xuất của ca đêm và cài cho cả hai thiết bị theo cùng quy tắc, rồi thử bằng cách chỉnh giờ trước khi chạy thật.
Đổi mã hàng trên dây chuyền: lúc dễ nhầm nhãn nhất
Phần lớn các vụ nhầm nhãn xảy ra quanh thời điểm đổi từ mã hàng này sang mã hàng khác: cuộn nhãn cũ còn sót, hộp bao bì của mã trước còn trên bàn, trạm kiểm vẫn mở mẫu nhãn cũ. Danh sách kiểm khi đổi mã hàng nên có ít nhất các bước sau.
- Dừng dây chuyền, gom toàn bộ nhãn, bao bì, thùng carton của mã hàng cũ ra khỏi khu vực, kể cả cuộn nhãn đang dở.
- Kiểm sàn, máng, khu chờ xem còn sản phẩm của mã cũ không.
- Lắp cuộn nhãn mới, đối chiếu mã cuộn nhãn với lệnh sản xuất.
- Chuyển trạm kiểm sang mẫu nhãn và mã vạch của mã hàng mới, kiểm trên màn hình trạm rằng mẫu đang mở là mẫu mới.
- Cập nhật giá trị in phun và giá trị mong đợi ở trạm kiểm từ lệnh sản xuất.
- Chạy vài sản phẩm đầu tiên, người kiểm cầm lên đối chiếu với mẫu duyệt, đồng thời cố ý đưa một sản phẩm mang nhãn cũ qua để chắc trạm loại nó.
- Người thứ hai ký xác nhận trên phiếu đổi mã hàng trước khi chạy tiếp.
Bước cố ý đưa nhãn cũ qua trạm nghe thừa nhưng là cách duy nhất chứng minh trạm thật sự đang kiểm theo mẫu mới. Giữ vài nhãn mẫu của từng mã hàng trong hộp riêng để dùng cho bước này.
Mã vạch: quét được ở trạm chưa có nghĩa là đạt
Đọc được và đúng nội dung là hai chuyện. Trạm cần kiểm không chỉ mã vạch quét được mà còn mang đúng mã sản phẩm đang chạy. Nhãn của một mã hàng khác vẫn có mã vạch hoàn hảo.
Chất lượng in ảnh hưởng tới máy quét ở nơi khác. Máy quét ở trạm được chỉnh cho dây chuyền của bạn, trong ánh sáng tốt. Máy quét cầm tay ở kho khách có thể kém hơn. Ngành bao bì có các phương pháp đánh giá chất lượng in mã vạch theo tiêu chuẩn; nếu khách yêu cầu mức chất lượng in cụ thể, cần thiết bị kiểm định đúng loại, không chỉ một máy đọc thông thường.
Mã vạch thùng và mã vạch sản phẩm phải khớp. Thùng carton ghi mã của hộp sáu chai nhưng bên trong là hộp mười hai chai là lỗi kiểm được bằng cách đọc cả hai và so với danh mục mã của doanh nghiệp.
Mã hai chiều phục vụ truy xuất. Nhiều doanh nghiệp in mã hai chiều chứa mã lô và thông tin truy xuất. Trạm đọc mã này có thể ghi nhật ký lô nào đã đi qua lúc nào, rất hữu ích khi phải truy vết.
Hàng bị loại vì nhãn đi đâu, ai xử lý
Trạm loại hàng chỉ là nửa việc. Nửa còn lại là quy trình cho hàng bị loại, nếu không có thì chính khu hàng loại trở thành chỗ hàng sai nhãn quay lại dây chuyền.
- Hàng bị loại vào thùng có khoá hoặc khu cách ly có dán biển rõ, không để chung với hàng chờ đóng thùng.
- Người được giao xem từng sản phẩm, ghi lại loại lỗi: thiếu nhãn, sai mẫu, in mờ, sai ngày, mã vạch hỏng.
- Nếu sai mẫu nhãn hoặc sai ngày, dừng dây chuyền tìm nguyên nhân trước khi chạy tiếp, và kiểm lại hàng đã đóng thùng từ lần kiểm đạt gần nhất.
- Không dán đè nhãn tuỳ tiện. Việc dán lại nhãn hay huỷ bao bì phải theo quy trình của doanh nghiệp và theo quy định hiện hành về ghi nhãn.
- Ghi nhật ký mỗi lần loại: thời gian, mã hàng, số lượng, nguyên nhân, người xử lý.
Nhật ký này cũng là dữ liệu quý để tìm nguyên nhân gốc: cuộn nhãn từ một nhà in hay bị lệch, máy in phun cần bảo trì đầu phun, hay ca nào hay sót bước khi đổi mã hàng.
Dùng chatbot soạn danh sách kiểm và đọc nhật ký
Chatbot phổ thông giúp được nhiều việc giấy tờ quanh trạm kiểm nhãn. Soạn phiếu đổi mã hàng cho dây chuyền của bạn: "Soạn phiếu kiểm khi đổi mã hàng cho dây chuyền chiết rót nước giải khát đóng chai nhựa, có máy dán nhãn cuộn, máy in phun hạn dùng và một trạm camera kiểm nhãn, dạng bảng có cột người làm và người xác nhận." Bạn sửa lại cho khớp máy móc thật.
Đọc nhật ký loại hàng: xuất bảng nhật ký vài tháng, bỏ tên khách hàng và tên nhân viên, nhờ chatbot thống kê nguyên nhân theo mã hàng, theo ca, theo nhà cung cấp nhãn, và chỉ ra xu hướng. Kết quả cần người kiểm lại vài con số, vì chatbot có thể cộng sai trên bảng dài.
Mẫu nhãn mới chưa ra thị trường cũng là bí mật kinh doanh, nhất là nhãn của sản phẩm sắp ra mắt hay nhãn làm riêng cho khách đặt hàng. Khi trạm kiểm lưu mẫu nhãn và ảnh chụp trên máy chủ của nhà cung cấp, hỏi rõ ai xem được và lưu bao lâu; khi nhờ chatbot so hai bản nhãn, chỉ tải lên phần cần hỏi, che tên sản phẩm chưa công bố.
Đừng nhờ chatbot quyết định nội dung bắt buộc trên nhãn hay cách tính hạn sử dụng. Những việc đó theo quy định hiện hành và hồ sơ công bố sản phẩm của chính doanh nghiệp, cần người phụ trách pháp chế hoặc chất lượng xác nhận. Chatbot có thể trả lời rất tự tin dựa trên quy định cũ hoặc của nước khác.
Câu hỏi thường gặp
Camera có đọc được hạn sử dụng in phun dạng chấm không?
Thường đọc được nếu chữ in đủ rõ, chiếu sáng phù hợp và vị trí in ổn định. Cách chắc hơn là trạm biết trước giá trị đúng của lô và kiểm chữ in có khớp và đủ rõ không, thay vì đoán từng ký tự từ đầu.
Nhập giá trị hạn dùng vào trạm kiểm bằng tay có ổn không?
Rủi ro, vì lỗi gõ tay ở máy in có thể lặp lại y hệt ở trạm kiểm. Tốt nhất là cả máy in và trạm cùng lấy giá trị từ lệnh sản xuất. Nếu phải nhập tay, để hai người khác nhau nhập và người thứ hai đối chiếu với lệnh sản xuất.
Vì sao nhầm nhãn hay xảy ra khi đổi mã hàng?
Vì lúc đó dễ còn sót cuộn nhãn, bao bì, sản phẩm của mã cũ trên dây chuyền, và trạm kiểm có thể vẫn mở mẫu nhãn cũ. Cần danh sách kiểm khi đổi mã hàng, có bước cố ý đưa nhãn cũ qua trạm để chắc trạm loại được.
Mã vạch quét được ở trạm thì có chắc quét được ở kho khách không?
Chưa chắc. Máy quét ở trạm được chỉnh cho điều kiện tốt của dây chuyền. Nếu khách yêu cầu mức chất lượng in mã vạch cụ thể, cần thiết bị đánh giá chất lượng in theo tiêu chuẩn, không chỉ một máy đọc thông thường.
Hàng bị loại vì sai nhãn có được dán đè nhãn mới không?
Tuỳ quy trình của doanh nghiệp và quy định hiện hành về ghi nhãn. Không nên dán đè tuỳ tiện tại chỗ. Hàng bị loại cần vào khu cách ly, được người phụ trách xem xét và xử lý theo quy trình đã duyệt, có ghi nhật ký.
Ca đêm chạy qua nửa đêm thì trạm kiểm hạn dùng xử lý thế nào?
Thống nhất trước quy tắc ngày sản xuất của ca đêm, cài cho cả máy in phun và trạm kiểm theo cùng quy tắc, và thử trước bằng cách chỉnh giờ. Nếu hai thiết bị đổi ngày lệch nhau, trạm có thể loại hàng loạt hàng đạt hoặc cho qua hàng sai ngày.